8 ( аст ) у натуралон нымæц 7-ы фæстæ æмæ 9-ы размæ .
Этимологи
Англисаг аст , зæронд англисаг æвзагæй eahta , æhta , протогермайнаг *ahto у комкоммæ дарддæргонд гипотезæгонд протоиндоевропæйаг * oḱtṓ(w) - -æн , æмæ афтæмæй æнгæс у грекъаг ὀκτώ æмæ латинаг octo- -имæ , кæцытæ дыууæ дæр æвдыст цæуынц англисаг æвзаджы , куыд oct-(o) радон мивдисæг октавалон кæнæ октаварон , дистрибутивон мивдисæг у октонарон . Мивдисæг æстæмæй (лат. octu-plus ) гæнæн ис æмæ уа номдарæй дæр, нысан кæны «аст дзаумайы æмбырдгонд»; гыццыл æстæмæй фылдæр пайдагонд цæуы аст æфсымæры æмæ æфсымæры тыххæй, кæцытæ райгуырдысты иу гуырды.
Семитаг нымæцон бындуриуæг кæны бындурыл *θmn- , уымæй аккадаг smn- , араббаг ṯmn- , дзуттаг šmn- æмæ æнд. Китайаг нымæцон , фыст у八( мандаринаг : bā ; кантонаг : baat ), у зæронд китайаг *priāt- , æппынфæстаг сино-тиберат кæнæ bgr- bg кæцы ма радта тибетаг бргйат .
Æвдыст цæуы, зæгъгæ, уымæн æмæ кардиналон нымæц 7 у æппæты фылдæр нымæц æрмæгæй, кæцытæн ис гæнæн æппæтдунеонæй æмбаргæ æгъдауæй æрцæттæ кæнын куыд иунæг æмбырдгонд, афтæ нымæцон астæн йæ этимологи гæнæн ис æмæ уа фыццаг, кæцы нымад æрцæудзæн æмбырдгондыл, кæнæ «дыууæ хатты цыппар», кæнæ «дыууæ дæсæй къаддæр», кæнæ æнгæс. Тюркаг дзырдтæ «аст» сты прототюркаг бындурæй *sekiz , кæцы æнхъæлынц, куыд равзæрд куыд eki «дыууæ»-йы æнæрайсгæ, зæгъæм, «æнæ дыууæ æнгуылдзы» (ома, «дыууæ дæсæй къаддæр; дыууæ æнгуылдзы уæлæмæ нæ хæссынц»); [ 1 ] ахæм уагæвæрд æмбæлы уралаг *kakteksa -йы дæр , кæцы æвдисы нысаниуæг «дыууæ раздæр (дæс)». Протоиндоевропæйаг реконструкци *oḱtṓ(w) - йæхæдæг æвдыст цæуы куыд зæронд дывæр, кæцы æмбæлы фыццаг нысаниуæгæн "дыууæ хатты цыппар". Ацы «цыппæрæм гипотезæйы» фарсхæцджытæ æрхæссынц нымæцон 9 , кæцы гæнæн ис æмæ арæзт уа бындурыл ног- , ома «ног» (амоны «ног нымæцонты æмбырдгонды» райдайæн астмæ банымайыны фæстæ). [ 2 ]
Араббаг нымæцы эволюци

Нырыккон нымæц 8, куыд æппæт нырыккон араббаг нымæцтæ, æндæр нульæй дарддæр, равзæрд брахмийы нымæцтæй . Брахмийы нымæц астæн фыццаг æнусы фыст цыд иу æхстæй куыд æргъæвæн └┐ , стыр дамгъæ H-ы хуызæн, галиу хаххы дæллаг æрдæг æмæ рахиз хаххы уæллаг æрдæг ист. Фæлæ аст нымæц, кæцыйæ пайда кодтой Индийы Иумæйаг дуджы фыццаг æнусты, равзæрд егъау графикон вариаци, æмæ иуæй-иу цауты райста иунæг къæртты хуыз, кæцы райст æрцыд персайнаг-араббаг традицимæ куыд ٨ (æмæ ма равзæрд фæстæдæр деванагариаг формæ ८ ); альтернативон æргъæвст глиф дæр уыдис куыд вариант персайнаг-араббаг традицийы, цыран уый æрцыд нæ нымæц 5-ы хуызæн.
Нымæцтæ, кæцытæй пайда кодтой Аль-Андалусы X æнусы, уыдысты араббаг æвзагыл дзурæг дунейы цы глифтæй пайда кодтой, уыдоны хицæн ныгуылæйнаг вариант, зындгонд куыд ghubār нымæцтæ ( ghubār тæлмац кæны « хуырджын фынг »). Ацы нымæцонты 5 -хуызæн глифы хахх, кæцыйæ пайда кодтой индиаг къухфыстыты астæн, равзæрд губары æхгæд циклы хуызы, кæцы уыдис 8 -формæ, кæцы райстой Европæйы пайда кæнынмæ 10-æм æнусы. [ 3 ]
Куыд нырыккон шрифтты фылдæры, афтæ тексты нывтæ кæм ис, ахæм шрифтты дæр нымæцон 8-æн фылдæр хатт вæййы уæлæмæцæуæг , зæгъæм,
.
Æнæкæрондзинады символ ∞, æвдыст цæуы куыд «фæрсæй-фæрстæм ныв аст», æнæбаст у нымæц 8-имæ райдианы; фыццаг хатт спайда кодтой (математикон нысаниуæгæй «æнæкæрон») XVII æнусы, æмæ гæнæн ис æмæ равзæрд ромаг нымæцонæй «иу мин» CIƆ, кæнæ та кæронбæттæн грекъаг дамгъæйæ, ω .
Математикæйы
8 у æмбырдгонд нымæц æмæ фыццаг нымæц, кæцы нæдæр у æнæхъæн , нæдæр æрдæгæнæг . Михайлескуйы теоремæмæ гæсгæ , уый у иунæг æнæнулон æххæст тых , кæцы у иу къаддæр иннæ æххæст тыхæй. 8 у фыццаг æцæг Лейленды нымæц x y + y x хуызы , цыран йæ цауы x æмæ y дыууæ дæр сты æмхуызон 2. [ 4 ] 8 у Фибоначчийы нымæц æмæ иунæг æнæтривиалон Фибоначчийы нымæц, кæцы у æххæст куб . [ 5 ] Сфеникон нымæцтæн æдзухдæр вæййы раст аст дихгæнæджы. [ 6 ] 8 у æстæм нымæцон системæйы бындур . [ 7 ]
Геометри
Бирæкъуымон аст фарсимæ у æсткъуымон . [ 8 ] Регулярон октагонæн йæ бон у æххæст кæна æмвæзады тæккæ регулярон æртæкъуымон æмæ регулярон икоситтрагонæй , афтæ ма дыууæвæрсыг бынат æрæмбырд кæна квадратты фарсмæ æрæхгæд квадратон плиткæйы . Ацы плиткæ у аст архимедаг плиткæйæ иу, кæцытæ сты æрдæгрегулярон, кæнæ арæзт сты иуæй фылдæр регулярон бирæкъуымонæй , æмæ иунæг плиткæ, кæцыйæн йæ бон у регулярон октагон райсын. [ 9 ] Амман -Бинкеры плиткæ у æнæпериодон тесселяци прототилтæй , кæцытæн ис зынгæ æсткъуымон æвзист астхаттон симметри, ома цыппарвæрсыг 8-8 дуопризмæйы дыууæвæрсыг орфографион проекци . [ 10 ]
Октаэдр у æнæфæцудгæ бирæкъуымон аст æмхуызон æртæкъуымоны цæсгæмттæй . у дывæрон бирæвæрсыг кубмæ æмæ аст æрфгуыты дельтаэдрæй иу . [ 11 ] [ 12 ] Stella octangula , кæнæ асткъуымон стъалы , у иунæг стъалыты къорд октаэдрон симметриимæ . Ис ын аст æртæкъуымон цæсгом аст тæккæ фарсмæ, кæцытæ аразынц кубикон цæсгом , арæзт дыууæ хи дывæрон тетраэдрæй , кæцытæ йæ кæнынц фондз регулярон æмхæццæйæ хуымæтæгдæр . Кубоктаэдр та у растгонд куб кæнæ растгонд октаэдр, æмæ æрмæстдæр дыууæ æнæфæцудгæ квазирегулярон бирæкъуымонæй иу . Ис дзы аст æмхуызон æртæкъуымон цæсгомы, кæцыты фыццаг стъалы у куб-октаэдры æмхæццæ . [ 13 ] [ 14 ]
Векторон бынат
Октонионтæ сты гиперкомплекс нормæгонд дихгæнæн алгебрæ , кæцытæ сты вазыгджын нымæцты радаргъгонд . Уыдон сты сæрмагонд ортогоналон къорд SO(8) -ы дывæр æмбæрзæн . Сæрмагонд унитарон къорд SO(3)-æн ис аствæрсыг æмхæццæ æвдыст, кæцыйы хуызтæ сты æвæрд калиброн симметритæ , кæцытæ æвдисынц аст глюоны вектортæ Стандарт Моделы . Клиффорды алгебрæтæ æвдисынц периодикондзинад 8. [ 15 ]
Къордты теори
Мæнг къорд E 8-æн ис 8-æм ранг , æмæ у 5 æнахуыр мæнг къордæй иу. [ 16 ] [ 17 ] Æппæты чысылдæр æнæабелиаг къорды фæтк, кæцыты дæлкъордтæ иууылдæр сты нормалон, у 8.
Ботты периодикондзинады теоремæ æвдисы ортогоналон къордты O(n) комкоммæ арæны гомотопион къордты астхаттон периодикондзинад. Уымæн ис бирæ равзæрдтæ математикæйы, уыцы нымæцы Клиффорды алгебрæты æвдыст.
Бындурон нымадты номхыгъд
Наукæйы
Физикæ
Ядерон физикæйы дыккаг магион нымæц . [ 18 ]
Хими
Нымæц аст ахсы сæйраг бынат химийы , уæлдайдæр та октеты фæткæвæрды контексты (зонынц ма йæ астэлектронон фæткæй дæр). Ацы теоримæ гæсгæ, периодон таблицæйы дыккаг периодæй фæстæмæ сæйраг къорды элементты атомтæ тырнынц, цæмæй молекулæты уа аст æддагон электроны ( валентон электронтæ ), цæмæй сын уа стабилон уæздан газы конфигураци. Ацы фæтк хауы сæрмагондæй элементтæм углерод , азот , кислород æмæ фтормæ , уымæн æмæ уыдон арæх аразынц ахæм иугæндтæ, кæцыты æххæст кæнынц аст валентон электроны. Атомон нымæц аст нысаниуæгджын у химийы дæр, уымæн æмæ æвдисы элемент кислород, кæцы ис периодон таблицæйы æстæм бынатыл.
Технологиты

Культурæйы
Валютæ
- Денджыздзаутæ æмæ сабыр цæрджытæ 1500-æм азтæй фæстæмæ хуыдтой испайнаг доллары æмхуызон дихгонд хæйттæ «аст хайы» кæнæ «къæрттытæ».
Дины, адæмон уырнынад æмæ дæсны
Буддизм

Иумæйагæй сисгæйæ, «аст» цыма буддисттæн у амондджын нымæц. Дхармакакра , буддистты символ, ис аст æфсæнвæндаджы . [ 20 ] Буддæйы сæйраг ахуырад — Цыппар Уæздан Æцæгдзинады — аххæссы куыд Уæздан Æстæвæрсыг Фæндаг æмæ Буддæ æвдисы аст æнтыстдзинады кæнæ джанайы ахсджиагдзинад.
Ислам

- Октаграммæ Руб эль Хизб арæх пайдагонд цæуы пысылмон символикæйы.
Куыд амондджын нымæц
- Нымæц аст нымад у амондджын нымæцыл китайаг æмæ æндæр азиаг культурæты. [ 21 ] Аст (八; хыгъдлæвæрд捌; пиньинь bā ) нымад у амондджын нымæцыл китайаг культурæйы, уымæн æмæ хъуысы дзырдæй, кæцы нысан кæны хъæздыгдзинад æвзæрын кæнын (發(T) 发(S) ; Pinyin : fā ). Нымæц 8-имæ исбонæн, гæнæн ис, æмæ китайæгтæ стыр аргъ кæной. Зæгъæм, Гонконджы номыр 8-имæ ауæй кодтой 640 000 доллæрæй. [ 22 ] Сæрдыгон Олимпиадæйы байгом кæныны церемони Пекины райдыдта 2008 азы 8 августы 20 сахатæй 8 секунды æмæ 8 минуты фæстæдæр (бынæттон рæстæгæй). [ 23 ]
- Пифагоры нумерологийы нымæц 8 амоны уæлахиз, бæркад æмæ уæлахиз.
- Аст (八, hachi, ya ) дæр нымад у амондджын нымæцыл Японийы , фæлæ йæ аххосаг хицæн кæны китайаг культурæйæ. [ 24 ] Аст дæтты хъуыды дидинæфтыд рæзты тыххæй, уымæн æмæ дамгъæ (八) сындæггай уæрæхдæр кæны.
- Японæгтæ нымадтой аст (や, ya ) рагон заманты сыгъдæг нымæцыл. Аххосаг у къаддæр æмбæрстгонд, фæлæ хъуыды кæнынц, æмæ уый баст у уыимæ, æмæ астæй пайда кодтой стыр нымæцтæ æнæзонгæйæ равдисынæн, зæгъæм, бирæнымæцон (やえはたえ, Yae Hatae ) (комкоммæ дзурæгæй, аст хатты æмæ дыууын хатты), бирæ мигътæ (やくも, Яку ) (фæстæдæр, аст милуан мигътæ) æмæ милуантæй мигътæ Хуыцæуттæ (やおよろずのかみ, Yaoyorozu no Kami ) (комкоммæ дзурæгæй, аст милуан хуыцауы) æмæ æнд. Афтæ дæр æнхъæлынц, рагон япойнæгтæ дыууæйæн ахсджиаг кæй уыдысты, уымæ гæсгæ иуæй-иу ахуыргæндтæ нымайынц дыууæ хатты фылдæр цыппар (よ, yo ) , кæцы дæр æнхъæлмæ кæсы уыцы нымæцмæ, уымæн æмæ уый амоны кадджын рæстæджы ( хуссар, скæсæн æмæ ныгуылæн) гæнæн ис нымад æрцæуой тынг сыгъдæг нымæцыл.
- Нумерологийы 8 у бæстыхайы нымæц, иуæй-иу теориты та — ныппырхы нымæц дæр.
Астрологийы
- Астæуккаг æнусты 8 уыдис арвы «æнæзмæлгæ» стъалыты нымæц, æмæ нысан кодта æрбацæуæг планетæты энергийы æххæстдзинад.
Спортивон æмæ æндæр хъæзтыты

- Ассоциацийы футболы 8 нымæц историон æгъдауæй уыдис Централон æрдæгхъахъхъæнæджы нымæц.
- Бейсболы :
- Централон хъазæг нысангонд у 8-æм номырæй хыгъд нымайыны тыххæй.
- Регбийы лигæйы :
- Фылдæр ерыстæ (кæд æмæ Суперлигæ нæ , кæцы пайда кæны статикон къорды номырæй) пайда кæнынц позицийыл бындурæвæрд хъазæджы номырты системæйæ, кæцыйы дыууæ райдайæн реквизитæй иу дары нымæц 8.
- 2008 азы Пекины уагъд XXIX Олимпиадæйы хъæзтыты официалон байгом уыд 08/08/08 20:08:08 сахатыл. CST .
Литературæйы
- Терри Пратчетты серийы « Дискворлд » аст у магион нымæц [ 25 ] æмæ нымад у табуйыл. Аст æдас нæу, цæмæй йæ кæлæнгæнæг адæм зæгъой Дискты дунейы æмæ у Бел-Шамхароты нымæц. Стæй ма, дискы къуырийы ис аст боны æмæ дискы спектры аст хуызы, æстæм та у октарин .
Сленгы
- «Æстæм» у марихуанæйы иумæйаг барæн, ома унцийы æстæм хай . Уый ма у иумæйаг уæйгæнæн иуæг псилоцибинон кæрдæджытæн . [ 26 ]
- Колумбийы æмæ Венесуэлæйы «volverse un ocho» (нысан кæны 8-æм нывы хи баст кæнын) амоны зындзинады бахауынмæ кæнæ хи ныхмæлæудмæ.
- Китайы, "8" пайдагонд цæуы чат-спикы куыд термин хицæн кæнынæн. Уый у «8» (bā) æмæ англисаг дзырд «bye»-йы дзурыны æнгомдзинады тыххæй.
Æндæр пайдатæ
- 8-æм ныв у геометрион формæйы иумæйаг ном , арæх дзы пайда кæнынц спорты хуызты, зæгъæм, ленк кæныны. [ 27 ] Астæм нывы бæндæн кæнæ телæй æхгæнæн, хъил кæнæ æфсæнвæндаджы алыварс æрзилынæй пайда кæнынц исты æрæвæрынæн. [ 28 ]
Æрмæг
- ↑ Тюркаг æвзæгты этимологон дзырдуат: Иумæйаг тюркаг æмæ æхсæнтюркаг стæгдартæ дамгъæтæй райдайгæйæ «Л», «М», «Н», «П», «С» , Vostochnaja Literatura RAS, 2003, 241ф. ( altaica.ru Архивгонд æрцыд 31 октябры 2007 азы Wayback Machine-ы )
- ↑ гипотезæйыл критикон æгъдауæй ныхас цæуы (æмæ йæ нæ райстой куыд «æнæ фаг æххуысæй») Вернер Уинтер , «Иуæй-иу хъуыдытæ индоевропæйаг нымæцонты тыххæй» чиныг: Ядранка Гвозданович (ред.), Индоевропæйаг нымæцтæ , Вальтер де Груйтер , 1922, 1944.
- ↑ Жорж Ифра, Нымæцты æппæтадæмон истори: рагзаманæй компьютеры æрхъуыды кæныны онг тæлмац. Давид Беллос æмæ æнд. Лондон: Харвилы мыхуыр (1998): 395, ныв. 24.68.
- ↑ Слоан, Н. Дж. А. (ред.). "Фæдфæдыл A076980 (Лейленды нымæцтæ)" . Æнæхъæн нымæцон фæдфæдылондзинады онлайн- энциклопеди . Фонд OEIS.
- ↑ Брайан Банч, Æгæрон нымæцы паддзахад . Нью-Йорк: WH Freeman & Company (2000): 88
- ↑ Вайсштейн, Эрик У. "Сфеникон нымæц" . mathworld.wolfram.com . Ис 7 августы 2020 азы .
...уæд алы сфеникон нымæц n=pqr-æн дæр ис аст æвæрццаг дихгæнæджы
- ↑ Вайсштейн, Эрик У. "Окталь" . mathworld.wolfram.com . Ис 7 августы 2020 азы .
- ↑ Вайсштейн, Эрик У. "Октагон" . mathworld.wolfram.com . Ис 7 августы 2020 азы .
- ↑ Вайсштейн, Эрик У. "Регулярный октагон" . mathworld.wolfram.com . Ис 2022 азы 25 июны .
- ↑ Кац, А (1995). "Æмхуызондзинады фæтк æмæ квазипериодондзинад: æсткъуымон плиткæтæ". Аксель, Ф.; Гратиас, Д. (ред.). Квазикристаллæй дарддæр . Спрингер. 141– 189 фф. doi : 10.1007/978-3-662-03130-8_6 . ISBN 978-3-540-59251-8.
- ↑ Фрейденталь, Х ; ван дер Ваерден, Б. Л. (1947), "Оверен беверинг ван Евклиды ("Евклиды фидаргæнæны тыххæй")", Симон Стевин (голландиаг æвзагыл), 25 : 115– 128
- ↑ Роджер Кауфман. "Конвексон дельтаэдртæ æмæ æмхуызон цæсгæмтты æвæрæн" . Кауфманы веб-фарс . Ис 2022 азы 25 июны .
- ↑ Вайсштейн, Эрик В. "Кубоктаэдр" . mathworld.wolfram.com . Ис 2022 азы 25 июны .
- ↑ Коксетер, ХСМ (1973) [1948]. Регулярон политоптæ (3-аг рауагъд). Нью-Йорк: Дувр. 18–19 фф .
- ↑ Лунесто, Пертти (3 май 2001). Клиффорды алгебрæтæ æмæ спинортæ . Кембриджы университеты мыхуыр. ф. 216. ISBN 978-0-521-00551-7.
...Клиффорды алгебрæтæ, æвдисынц кæнæ дарддæр кæнынц дыууæ хуызы периодикондзинад 8...
- ↑ Уилсон, Роберт А. (2009). "Октонионтæ æмæ пиявкæйы æфсæнвæндаг" . Алгебрæйы журнал . 322 (6): 2186– 2190. doi : 10.1016/j.jalgebra.2009.03.021 . МР 2542837 .
- ↑ Конвей, Джон Х. ; Слоан, Нью-Джерси (1988). "Алгебраикон арæзтæдтæ решеткæтæн" . Сферон æмбæрзæнтæ, решеткæтæ æмæ къордтæ . Нью-Йорк, Нью-Йорк: Спрингер. doi : 10.1007/978-1-4757-2016-7 . eISSN 2196-9701 . ISBN 978-1-4757-2016-7.
- ↑ Илангован, К. (10 июнь 2019). Ядерон физикæ . MJP рауагъдад. ф. 30.
- ↑ "Байты нысаниуæг | Dictionary.com" . www.дзырдуат.ком . Ис 8 августы 2020 азы .
- ↑ Исситт, Миха; Майн, Карлин (16 сентябрь 2014). Æмбæхст дин: дунейы дины уырнындзинады стырдæр сусæгдзинæдтæ æмæ символтæ: дунейы дины уырнындзинады стырдæр сусæгдзинæдтæ æмæ символтæ . ABC-CLIO. ф. 186. ISBN 978-1-61069-478-0.
Дхармачакрæ фылдæр хатт æвдыст цæуы аст æфсæйнагæй,
- ↑ Анг, Сви Хун (1997). "Китайаг фæлхасгæнæгты æнкъарæнтæ дамгъæ-нымæцон брендты нæмттæм" . Фæлхасгæнæг маркетингы журнал . 14 (3): 220– 233. doi : 10.1108/07363769710166800 . Архивгонд æрцыд оригиналæй 5 декабры 2011 азы.
- ↑ Стивен К. Бурасса; Винсент С. Пенг (1999). "Гедоникон æргътæ æмæ хæдзæртты нымæцтæ: фен-шуйæн йæ æндæвдад" (PDF) . Æхсæнадæмон æнæмæнгхъæуæг æркаст . 2 (1): 79– 93. Архивгонд æрцыд оригиналæй (PDF) 13 апрелы 2015 азы . Ис 11 майы 2011 азы .
- ↑ "Олимпиадæйы байгом кæныны церемони: Китай йæ хъуыды æвдисы стыр равдыстæй" . хъахъхъæнæг . 8 август 2008 азы . Ис 2022 азы 29 ноябры .
- ↑ Джефкинс, Франк (6 декабрь 2012). Нырыккон маркетингон коммуникацитæ . Springer Science & Business Media. ф. 36. ISBN 978-94-011-6868-7.
...аст у амондджын нымæц япойнаг æвзагыл.
- ↑ Коллинз, Роберт; Лэтем, Роберт (1988). Фантастикон æмæ фантастикон чингуыты æрвылазон æркаст . Меклер. ф. 289. ISBN 978-0-88736-249-1.
- ↑ Франциози, Энтони (2019 азы 25 октябры). "Хæмпæлгæрдæджы барæнтæ: марихуанайы метрикон системæ" . Æнæхин марихуанæ . Ис 19 декабры 2023 азы .
- ↑ Лæппуты цард . Америкæйы скауттæ, Inc. 1931. ф. 20.
æрбагæпп кæн ацы ленкгæнæныл галиу æддаг размæ тымбылæджы, дæ рахиз æддаг тымбылæджы фæстæмæ, цалынмæ 8-æм ныв нæ баххæст кæнай, уæдмæ.
- ↑ Дей, Сайрус Лоуренс (1986). Ныхæстæ æмæ æмхæццæ кæныны аивад . Денджызон институты мыхуыр. ф. 231. ISBN 978-0-87021-062-4.
Цæмæй рæнхъ рæстæгмæ тагъд уа йæ æрзилынæй, уый тыххæй ныв кæнут – аст хуызы, тымбыл æфсæн æфсæн, æфсæн æфсæн, кæнæ дыууæ æфсæн.
Æддагон ссылкæтæ
- Октонионтæ , Джон К. Баез
Дзырдуаты бæлвырдгæнæн аст у Викидзырдуаты
- Æнæхъæн нымæцтæ
- 8 (нымæц)